Een bakruimte waar de Arbodienst een boetedossier over kan opstellen om haar spreekwoordelijke vingers bij af te likken. Tot de tanden geëquipeerde kinderen, rondtrekkend als volleerde verkopers. De vettige geur die nog dagenlang uit de diepste poriën van je lichaam blijft sijpelen. Inderdaad, onze jaarlijkse oliebollenactie heeft weer plaats gevonden… De cashcow actie van Scouting Amby die al sinds jaar en dag plaats vindt met Halfvasten en waar menig Scouting Amby-icoon zijn of haar steentje aan heeft bij gedragen. Maar tussen alle smakelijke bollen door wordt ieder jaar meermaals de vraag gesteld waarom oliebollen met Halfvasten?? Een korte vogelvlucht door de geschiedenis van de oliebol.
Om deze vraag te beantwoorden zijn onze gastronomisch en cultuur-historisch onderlegde verkenners de archieven in gedoken. Ze kwamen midden in de Middeleeuwen terecht, toen de mooswiever en sjlaaimette tijdens carnaval nog niet dansend op het Vrijthof stonden, maar Vasteloavend wel degelijk al gevierd werd. De hoge heren vierden de voorbereiding op de Vastentijd met rijkelijke diners in hun grote huizen, terwijl de gewone burger zich thuis ten goede deed aan wat minder rijkelijke etenswaren. Spekkoeken (spek en ei) en boekweitkoeken vonden gulzige aftrek. Het is daar waar we de eerste beschrijvingen tegenkomen van wat ooit zal verworden tot de oliebol wat we nu kennen. Toen noemden men ze oliekoecken. Ze bestonden uit ongeveer dezelfde ingrediënten als nu, maar toen waren ze nog plat. De eerste recepten vonden we in de eerste versie van De verstandige Kock (1667). Ook toen werd de oliekoeck nog voornamelijk gemaakt vlak voor de vastentijd. Een kleine 80 jaar later, in 1746, vinden we in De volmaakte Hollandsche keukenmeid de optekeningen van een echte oliebol. Dit recept hanteren we nog steeds bij Scouting Amby, al wordt daar vanwege feministische redenen niet meer over gepraat.
Nu we weten hoe de oliebol is ontstaan, rest ons nog een vraag. Waarom verkoopt Scouting Amby juist met Halfvasten, de vierde zondag van de veertigdagentijd, oliebollen? Om die vraag de beantwoorden pakken we de verhaallijn weer op in de twee helft van de 20ste eeuw. In de jaren ’70 is er waarschijnlijk iemand van Scouting Amby op het lumineuze idee gekomen om oliebollen te verkopen als zijnde financiële actie. In de loop der eeuwen is het belang van vasten door religieuze afvlakking en stijgende welvaart kleiner geworden. Waarschijnlijk is het eten (en verkopen) van oliebollen toen door Scouting Amby ‘verplaats’ van vastenoavend naar halfvastenDus als je volgend jaar weer voor de deur staat met een dampende zak oliebollen en aanbelt, denk dan nog eens terug aan dit stukje en besef dat je veel meer verkoopt dan een bolletje deeg! Het is namelijk een bolletje met een grote cultuurhistorische en symbolische waarde wat bovendien ook nog eens voor de broodnodige inkomsten voor Scouting Amby zorgt!
